PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO  DLA PRZEDSZKOLI, ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH ORAZ INNYCH FORM WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO Podstawa programowa wychowania przedszkolnego wskazuje cel wychowania przedszkolnego, zadania profilaktyczno-wychowawcze przedszkola, oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej     i innej formie wychowania przedszkolnego, zwanych dalej „przedszkolami”, oraz efekty realizacji zadań w postaci celów osiąganych przez dzieci na zakończenie wychowania przedszkolnego.

              Celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka. Wsparcie to realizowane jest przez proces opieki, wychowania i nauczania – uczenia się, co umożliwia dziecku odkrywanie własnych możliwości, sensu działania oraz gromadzenie doświadczeń na drodze prowadzącej do prawdy, dobra i piękna. W efekcie takiego wsparcia dziecko osiąga dojrzałość do podjęcia nauki na pierwszym etapie edukacji.                          

Zadania przedszkola                                                                                                                                                                 1. Wspieranie wielokierunkowej aktywności dziecka poprzez organizację warunków sprzyjających nabywaniu doświadczeń w fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym obszarze jego rozwoju.

2. Tworzenie warunków umożliwiających dzieciom swobodny rozwój, zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa. 

3. Wspieranie aktywności dziecka podnoszącej poziom integracji sensorycznej i umiejętności korzystania z rozwijających się procesów poznawczych. 

4. Zapewnienie prawidłowej organizacji warunków sprzyjających nabywaniu przez dzieci doświadczeń, które umożliwią im ciągłość procesów adaptacji oraz pomoc dzieciom rozwijającym się w sposób nieharmonijny, wolniejszy lub przyspieszony. 

5. Wspieranie samodzielnej dziecięcej eksploracji świata, dobór treści adekwatnych do poziomu rozwoju dziecka, jego możliwości percepcyjnych, wyobrażeń i rozumowania, z poszanowaniem indywidualnych potrzeb  i zainteresowań. 

6. Wzmacnianie poczucia wartości, indywidualność, oryginalność dziecka oraz potrzeby tworzenia relacji osobowych i uczestnictwa w grupie. 

7. Tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi nawyków i zachowań prowadzących do samodzielności, dbania   o zdrowie, sprawność ruchową i bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo w ruchu drogowym.;

8. Przygotowywanie do rozumienia emocji, uczuć własnych i innych ludzi oraz dbanie o zdrowie psychiczne, realizowane m.in. z wykorzystaniem naturalnych sytuacji, pojawiających się w przedszkolu oraz sytuacji zadaniowych, uwzględniających treści adekwatne do intelektualnych możliwości i oczekiwań rozwojowych dzieci. 

9. Tworzenie sytuacji edukacyjnych budujących wrażliwość dziecka, w tym wrażliwość estetyczną, w odniesieniu do wielu sfer aktywności człowieka: mowy, zachowania, ruchu, środowiska, ubioru, muzyki, tańca, śpiewu, teatru, plastyki.

10. Tworzenie warunków pozwalających na bezpieczną, samodzielną eksplorację otaczającej dziecko przyrody, stymulujących rozwój wrażliwości i umożliwiających poznanie wartości oraz norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego, adekwatnych do etapu rozwoju dziecka.

11. Tworzenie warunków umożliwiających bezpieczną, samodzielną eksplorację elementów techniki w otoczeniu, konstruowania, majsterkowania, planowania i podejmowania intencjonalnego działania, prezentowania wytworów swojej pracy.

12. Współdziałanie z rodzicami, różnymi środowiskami, organizacjami i instytucjami, uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości, na rzecz tworzenia warunków umożliwiających rozwój tożsamości dziecka. 

13. Kreowanie, wspólne z wymienionymi podmiotami, sytuacji prowadzących do poznania przez dziecko wartości i norm społecznych, których źródłem jest rodzina, grupa w przedszkolu, inne dorosłe osoby, w tym osoby starsze, oraz rozwijania zachowań wynikających z wartości możliwych do zrozumienia na tym etapie rozwoju. 

14. Systematyczne uzupełnianie, za zgodą rodziców, realizowanych treści wychowawczych o nowe zagadnienia, wynikające z pojawienia się w otoczeniu dziecka zmian i zjawisk istotnych dla jego bezpieczeństwa i harmonijnego rozwoju. 

15. Systematyczne wspieranie rozwoju mechanizmów uczenia się dziecka, prowadzące do osiągnięcia przez    nie poziomu umożliwiającego podjęcie nauki w szkole. 

16. Organizowanie zajęć – zgodnie z potrzebami – umożliwiających dziecku poznawanie kultury i języka mniejszości narodowej lub etnicznej lub języka regionalnego – kaszubskiego.

17. Tworzenie sytuacji edukacyjnych sprzyjających budowaniu zainteresowania dziecka językiem obcym nowożytnym, chęci poznawania innych kultur.

Przygotowanie dzieci do posługiwania się językiem obcym nowożytnym nie dotyczy:    1) dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawności sprzężone, jeżeli jedną  z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym;

2) dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na inne niż wymienione w pkt 1 rodzaje niepełnosprawności, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59) oraz jeżeli     z indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego wynika brak możliwości realizacji przygotowania do posługiwania się językiem obcym nowożytnym ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka.

Osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego                                                                                                                        I.  Fizyczny obszar rozwoju dziecka.Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole: 1) zgłasza potrzeby fizjologiczne, samodzielnie wykonuje podstawowe czynności higieniczne; 2) wykonuje czynności samoobsługowe: ubieranie się i rozbieranie, w tym czynności precyzyjne, np. zapinanie guzików, wiązanie sznurowadeł;  3) spożywa posiłki z użyciem sztućców, nakrywa do stołu i sprząta po posiłku;  4) komunikuje potrzebę ruchu, odpoczynku itp.;  5) uczestniczy w zabawach ruchowych, w tym rytmicznych, muzycznych, naśladowczych, z przyborami lub bez nich; wykonuje różne formy ruchu: bieżne, skoczne, z czworakowaniem, rzutne; 6) inicjuje zabawy konstrukcyjne, majsterkuje, buduje, wykorzystując zabawki, materiały użytkowe, w tym materiał naturalny; 7) wykonuje czynności, takie jak: sprzątanie, pakowanie, trzymanie przedmiotów jedną ręką i oburącz, małych przedmiotów z wykorzystaniem odpowiednio ukształtowanych chwytów dłoni, używa chwytu pisarskiego podczas rysowania, kreślenia i pierwszych prób pisania; 8) wykonuje podstawowe ćwiczenia kształtujące nawyk utrzymania prawidłowej postawy ciała; 9) wykazuje sprawność ciała i koordynację w stopniu pozwalającym na rozpoczęcie systematycznej nauki czynności złożonych, takich jak czytanie i pisanie.

II.  Emocjonalny obszar rozwoju dziecka.Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole: 1) rozpoznaje i nazywa podstawowe emocje, próbuje radzić sobie z ich przeżywaniem; 2) szanuje emocje swoje i innych osób; 3) przeżywa emocje w sposób umożliwiający mu adaptację w nowym otoczeniu, np. w nowej grupie dzieci, nowej grupie starszych dzieci, a także w nowej grupie dzieci i osób dorosłych; 4) przedstawia swoje emocje i uczucia, używając charakterystycznych dla dziecka form wyrazu; 5) rozstaje się z rodzicami bez lęku, ma świadomość, że rozstanie takie bywa dłuższe lub krótsze; 6) rozróżnia emocje i uczucia przyjemne i nieprzyjemne, ma świadomość, że odczuwają i przeżywają je wszyscy ludzie; 7) szuka wsparcia w sytuacjach trudnych dla niego emocjonalnie; wdraża swoje własne strategie, wspierane przez osoby dorosłe lub rówieśników; 8) zauważa, że nie wszystkie przeżywane emocje i uczucia mogą być podstawą do podejmowania natychmiastowego działania, panuje nad nieprzyjemną emocją, np. podczas czekania na własną kolej w zabawie lub innej sytuacji;  9) wczuwa się w emocje i uczucia osób z najbliższego otoczenia; 10) dostrzega, że zwierzęta posiadają zdolność odczuwania, przejawia w stosunku do nich życzliwość i troskę;  11) dostrzega emocjonalną wartość otoczenia przyrodniczego jako źródła satysfakcji estetycznej.

III.   Społeczny obszar rozwoju dziecka. Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole: 1) przejawia poczucie własnej wartości jako osoby, wyraża szacunek wobec innych osób i przestrzegając tych wartości, nawiązuje relacje rówieśnicze; 2) odczuwa i wyjaśnia swoją przynależność do rodziny, narodu, grupy przedszkolnej, grupy chłopców, grupy dziewczynek oraz innych grup, np. grupy teatralnej, grupy sportowej; 3) posługuje się swoim imieniem, nazwiskiem, adresem; 4) używa zwrotów grzecznościowych podczas powitania, pożegnania, sytuacji wymagającej przeproszenia i przyjęcia konsekwencji swojego zachowania; 5) ocenia swoje zachowanie w kontekście podjętych czynności i zadań oraz przyjętych norm grupowych; przyjmuje, respektuje i tworzy zasady zabawy w grupie, współdziała z dziećmi w zabawie, pracach użytecznych, podczas odpoczynku; 6) nazywa i rozpoznaje wartości związane z umiejętnościami i zachowaniami społecznymi, np. szacunek do dzieci i dorosłych, szacunek do ojczyzny, życzliwość okazywana dzieciom i dorosłym – obowiązkowość, przyjaźń, radość; 7) respektuje prawa i obowiązki swoje oraz innych osób, zwracając uwagę    na ich indywidualne potrzeby; 8) obdarza uwagą inne dzieci i osoby dorosłe; 9) komunikuje się z dziećmi i osobami dorosłymi, wykorzystując komunikaty werbalne i pozawerbalne; wyraża swoje oczekiwania społeczne wobec innego dziecka, grupy.

IV.  Poznawczy obszar rozwoju dziecka.Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole: 1) wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą komunikatów pozawerbalnych: tańca, intencjonalnego ruchu, gestów, impresji plastycznych, technicznych, teatralnych, mimicznych, konstrukcji i modeli z tworzyw i materiału naturalnego; 2) wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą języka mówionego, posługuje się językiem polskim w mowie zrozumiałej dla dzieci i osób dorosłych, mówi płynnie, wyraźnie, rytmicznie, poprawnie wypowiada ciche i głośne dźwięki mowy, rozróżnia głoski na początku i końcu w wybranych prostych fonetycznie słowach; 3) odróżnia elementy świata fikcji od realnej rzeczywistości; byty rzeczywiste od medialnych, byty realistyczne od fikcyjnych; 4) rozpoznaje litery, którymi jest zainteresowane na skutek zabawy i spontanicznych odkryć, odczytuje krótkie wyrazy utworzone z poznanych liter w formie napisów drukowanych dotyczące treści znajdujących zastosowanie w codziennej aktywności; 5) odpowiada na pytania, opowiada o zdarzeniach z przedszkola, objaśnia kolejność zdarzeń w prostych historyjkach obrazkowych, układa historyjki obrazkowe, recytuje wierszyki, układa i rozwiązuje zagadki; 6) wykonuje własne eksperymenty językowe, nadaje znaczenie czynnościom, nazywa je, tworzy żarty językowe i sytuacyjne, uważnie słucha i nadaje znaczenie swym doświadczeniom; 7) eksperymentuje rytmem, głosem, dźwiękami i ruchem, rozwijając swoją wyobraźnię muzyczną; słucha, odtwarza i tworzy muzykę, śpiewa piosenki, porusza się przy muzyce i do muzyki, dostrzega zmiany charakteru muzyki, np. dynamiki, tempa i wysokości dźwięku oraz wyraża ją ruchem, reaguje na sygnały, muzykuje z użyciem instrumentów oraz innych źródeł dźwięku; śpiewa piosenki z dziecięcego repertuaru oraz łatwe piosenki ludowe; chętnie uczestniczy w zbiorowym muzykowaniu; wyraża emocje i zjawiska pozamuzyczne różnymi środkami aktywności muzycznej; aktywnie słucha muzyki; wykonuje lub rozpoznaje melodie, piosenki i pieśni, np. ważne dla wszystkich dzieci w przedszkolu, np. hymn przedszkola, charakterystyczne dla uroczystości narodowych (hymn narodowy), potrzebne do organizacji uroczystości np. Dnia Babci i Dziadka, święta przedszkolaka (piosenki okazjonalne) i inne; w skupieniu słucha muzyki; 8) wykonuje własne eksperymenty graficzne farbą, kredką, ołówkiem, mazakiem itp., tworzy proste i złożone znaki, nadając im znaczenie, odkrywa w nich fragmenty wybranych liter, cyfr, kreśli wybrane litery i cyfry na gładkiej kartce papieru, wyjaśnia sposób powstania wykreślonych, narysowanych lub zapisanych kształtów, przetwarza obraz ruchowy na graficzny i odwrotnie, samodzielnie planuje ruch przed zapisaniem,   np. znaku graficznego, litery i innych w przestrzeni sieci kwadratowej lub liniatury, określa kierunki i miejsca    na kartce papieru; 9) czyta obrazy, wyodrębnia i nazywa ich elementy, nazywa symbole i znaki znajdujące się w otoczeniu, wyjaśnia ich znaczenie; 10) wymienia nazwę swojego kraju i jego stolicy, rozpoznaje symbole narodowe (godło, flaga, hymn), nazywa wybrane symbole związane z regionami Polski ukryte w podaniach, przysłowiach, legendach, bajkach, np. o smoku wawelskim, orientuje się, że Polska jest jednym z krajów Unii Europejskiej; 11) wyraża ekspresję twórczą podczas czynności konstrukcyjnych i zabawy, zagospodarowuje przestrzeń, nadając znaczenie umieszczonym w niej przedmiotom, określa ich położenie, liczbę, kształt, wielkość, ciężar, porównuje przedmioty w swoim otoczeniu z uwagi na wybraną cechę;12) klasyfikuje przedmioty według: wielkości, kształtu, koloru, przeznaczenia, układa przedmioty w grupy, szeregi, rytmy, odtwarza układy przedmiotów i tworzy własne, nadając im znaczenie, rozróżnia podstawowe figury geometryczne (koło, kwadrat, trójkąt, prostokąt); 13) eksperymentuje, szacuje, przewiduje, dokonuje pomiaru długości przedmiotów, wykorzystując np. dłoń, stopę, but; 14) określa kierunki i ustala położenie przedmiotów w stosunku do własnej osoby, a także w stosunku do innych przedmiotów, rozróżnia stronę lewą i prawą;15)  przelicza elementy zbiorów w czasie zabawy, prac porządkowych, ćwiczeń i wykonywania innych czynności, posługuje się liczebnikami głównymi i porządkowymi, rozpoznaje cyfry oznaczające liczby od 0 do 10, eksperymentuje z tworzeniem kolejnych liczb, wykonuje dodawanie i odejmowanie w sytuacji użytkowej, liczy obiekty, odróżnia liczenie błędne od poprawnego; 16) posługuje się w zabawie i w trakcie wykonywania innych czynności pojęciami dotyczącymi następstwa czasu np. wczoraj, dzisiaj, jutro, rano, wieczorem, w tym nazwami pór roku, nazwami dni tygodnia i miesięcy; 17) rozpoznaje modele monet i banknotów o niskich nominałach, porządkuje je, rozumie, do czego służą pieniądze w gospodarstwie domowym; 18) posługuje się pojęciami dotyczącymi zjawisk przyrodniczych, np. tęcza, deszcz, burza, opadanie liści z drzew, sezonowa wędrówka ptaków, kwitnienie drzew, zamarzanie wody, dotyczącymi życia zwierząt, roślin, ludzi w środowisku przyrodniczym, korzystania z dóbr przyrody, np. grzybów, owoców, ziół; 19) podejmuje samodzielną aktywność poznawczą np. oglądanie książek, zagospodarowywanie przestrzeni własnymi pomysłami konstrukcyjnymi, korzystanie z nowoczesnej technologii itd.; 20) wskazuje zawody wykonywane przez rodziców i osoby z najbliższego otoczenia, wyjaśnia, czym zajmuje się osoba wykonująca dany zawód; 21) rozumie bardzo proste polecenia w języku obcym nowożytnym i reaguje na nie; uczestniczy w zabawach, np. muzycznych, ruchowych, plastycznych, konstrukcyjnych, teatralnych; używa wyrazów i zwrotów mających znaczenie dla danej zabawy lub innych podejmowanych czynności; powtarza rymowanki i proste wierszyki, śpiewa piosenki w grupie; rozumie ogólny sens krótkich historyjek opowiadanych lub czytanych, gdy są wspierane np. obrazkami, rekwizytami, ruchem, mimiką, gestami; 22) reaguje na proste polecenie w języku mniejszości narodowej lub etnicznej, używa wyrazów i zwrotów mających znaczenie w zabawie i innych podejmowanych czynnościach: powtarza rymowanki i proste wierszyki, śpiewa piosenki; rozumie ogólny sens krótkich historyjek opowiadanych lub czytanych wspieranych np. obrazkiem, rekwizytem, gestem; zna godło (symbol) swojej wspólnoty narodowej lub etnicznej; 23)  reaguje na proste polecenie w języku regionalnym – kaszubskim, używa wyrazów i zwrotów mających znaczenie w zabawie i innych podejmowanych czynnościach: powtarza rymowanki i proste wierszyki, śpiewa piosenki; rozumie ogólny sens krótkich historyjek opowiadanych lub czytanych wspieranych np. obrazkiem, rekwizytem, gestem, zna godło (symbol) swojej wspólnoty regionalnej – kaszubskiej.                                                                                                        

Warunki i sposób realizacji                                                                                                                                                                  1. Zgodnie z zapisami dotyczącymi zadań przedszkola nauczyciele organizują zajęcia wspierające rozwój dziecka. Wykorzystują do tego każdą sytuację i moment pobytu dziecka w przedszkolu, czyli tzw. zajęcia kierowane i niekierowane. Wszystkie doświadczenia dzieci płynące z organizacji pracy przedszkola są efektem realizacji programu wychowania przedszkolnego. Ważne są zatem zajęcia kierowane, jak i czas spożywania posiłków, czas przeznaczony na odpoczynek i charakter tego odpoczynku, uroczystości przedszkolne, wycieczki, ale i ubieranie, rozbieranie. Bardzo ważna jest samodzielna zabawa. 

2. Przedstawione w podstawie programowej naturalne obszary rozwoju dziecka wskazują na konieczność uszanowania typowych dla tego okresu potrzeb rozwojowych, których spełnieniem powinna stać się dobrze zorganizowana zabawa, zarówno w budynku przedszkola, jak i na świeżym powietrzu. Naturalna zabawa dziecka wiąże się z doskonaleniem motoryki i zaspokojeniem potrzeby ruchu, dlatego organizacja zajęć na świeżym powietrzu powinna być elementem codziennej pracy z dzieckiem w każdej grupie wiekowej. 

3. Nauczyciele, organizując zajęcia kierowane, biorą pod uwagę możliwości dzieci, ich oczekiwania poznawcze i potrzeby wyrażania swoich stanów emocjonalnych, komunikacji oraz chęci zabawy. Wykorzystują każdą naturalnie pojawiającą się sytuację edukacyjną prowadzącą do osiągnięcia dojrzałości szkolnej. Sytuacje edukacyjne wywołane np. oczekiwaniem poznania liter skutkują zabawami w ich rozpoznawaniu. Jeżeli dzieci w sposób naturalny są zainteresowane zabawami prowadzącymi do ćwiczeń czynności złożonych, takich jak liczenie, czytanie, a nawet pisanie, nauczyciel przygotowuje dzieci do wykonywania tychże czynności zgodnie z fizjologią i naturą pojawiania się tychże procesów. 

4. Przedszkole jest miejscem, w którym poprzez zabawę dziecko poznaje alfabet liter drukowanych. Zabawa rozwija w dziecku oczekiwania poznawcze w tym zakresie i jest najlepszym rozwiązaniem metodycznym, które sprzyja jego rozwojowi. Zabawy przygotowujące do nauki pisania liter prowadzić powinny jedynie do optymalizacji napięcia mięśniowego, ćwiczeń planowania ruchu przy kreśleniu znaków o charakterze litero podobnym, ćwiczeń czytania liniatury, wodzenia po śladzie i zapisu wybranego znaku graficznego. W trakcie wychowania przedszkolnego dziecko nie uczy się czynności złożonych z udziałem całej grupy, lecz przygotowuje się do nauki czytania i pisania oraz uczestniczy w procesie alfabetyzacji.                                                                       

5. Nauczyciele diagnozują, obserwują dzieci i twórczo organizują przestrzeń ich rozwoju, włączając do zabaw i doświadczeń przedszkolnych potencjał tkwiący w dzieciach oraz ich zaciekawienie elementami otoczenia. 

6. Współczesny przedszkolak funkcjonuje w dynamicznym, szybko zmieniającym się otoczeniu, stąd przedszkole powinno stać się miejscem, w którym dziecko otrzyma pomoc w jego rozumieniu. 

7. Organizacja zabawy, nauki i wypoczynku w przedszkolu oparta jest na rytmie dnia, czyli powtarzających się systematycznie fazach, które pozwalają dziecku na stopniowe zrozumienie pojęcia czasu i organizacji oraz dają poczucie bezpieczeństwa i spokoju, zapewniając mu zdrowy rozwój. 

8. Pobyt w przedszkolu jest czasem wypełnionym zabawą, która pod okiem specjalistów tworzy pole doświadczeń rozwojowych budujących dojrzałość szkolną. Nauczyciele zwracają uwagę na konieczność tworzenia stosownych nawyków ruchowych u dzieci, które będą niezbędne, aby rozpocząć naukę w szkole, a także na rolę poznawania wielozmysłowego. Szczególne znaczenie dla budowy dojrzałości szkolnej mają zajęcia rytmiki, które powinny być prowadzone w każdej grupie wiekowej oraz gimnastyki, ze szczególnym uwzględnieniem ćwiczeń zapobiegających wadom postawy. 

9. Nauczyciele systematycznie informują rodziców o postępach w rozwoju ich dziecka, zachęcają do współpracy w realizacji programu wychowania przedszkolnego oraz opracowują diagnozę dojrzałości szkolnej dla tych dzieci, które w danym roku mają rozpocząć naukę w szkole. 

10. Przygotowanie dzieci do posługiwania się językiem obcym nowożytnym powinno być włączone w różne działania realizowane w ramach programu wychowania przedszkolnego i powinno odbywać się przede wszystkim w formie zabawy. Należy stworzyć warunki umożliwiające dzieciom osłuchanie się z językiem obcym w różnych sytuacjach życia codziennego. Może to zostać zrealizowane m.in. poprzez kierowanie do dzieci bardzo prostych poleceń w języku obcym w toku różnych zajęć i zabaw, wspólną lekturę książeczek dla dzieci w języku obcym, włączanie do zajęć rymowanek, prostych wierszyków, piosenek oraz materiałów audiowizualnych w języku obcym. Nauczyciel prowadzący zajęcia z dziećmi powinien wykorzystać naturalne sytuacje wynikające ze swobodnej zabawy dzieci, aby powtórzyć lub zastosować w dalszej zabawie poznane przez dzieci słowa lub zwroty. Dokonując wyboru języka obcego nowożytnego, do posługiwania się którym będą przygotowywane dzieci uczęszczające do przedszkola lub innej formy wychowania przedszkolnego, należy brać pod uwagę, jaki język obcy nowożytny jest nauczany w szkołach podstawowych na terenie danej gminy.

11. Aranżacja przestrzeni wpływa na aktywność wychowanków, dlatego proponuje się takie jej zagospodarowanie, które pozwoli dzieciom na podejmowanie różnorodnych form działania. Wskazane jest zorganizowanie stałych i czasowych kącików zainteresowań. Jako stałe proponuje się kąciki: czytelniczy, konstrukcyjny, artystyczny, przyrodniczy. Jako czasowe proponuje się kąciki związane z realizowaną tematyką, świętami okolicznościowymi, specyfiką pracy przedszkola.

12. Elementem przestrzeni są także zabawki i pomoce dydaktyczne wykorzystywane w motywowaniu dzieci do podejmowania samodzielnego działania, odkrywania zjawisk oraz zachodzących procesów, utrwalania zdobytej wiedzy i umiejętności, inspirowania do prowadzenia własnych eksperymentów. Istotne jest, aby każde dziecko miało możliwość korzystania z nich bez nieuzasadnionych ograniczeń czasowych. 

13. Elementem przestrzeni w przedszkolu są odpowiednio wyposażone miejsca przeznaczone na odpoczynek dzieci (leżak, materac, mata, poduszka, jak również elementy wyposażenia odpowiednie dla dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych. 

14. Estetyczna aranżacja wnętrz umożliwia celebrowanie posiłków (kulturalne, spokojne ich spożywanie połączone z nauką posługiwania się sztućcami), a także możliwość wybierania potraw przez dzieci (walory odżywcze i zdrowotne produktów), a nawet ich komponowania.

15. Aranżacja wnętrz umożliwia dzieciom podejmowanie prac porządkowych np. po i przed posiłkami, po zakończonej zabawie, przed wyjściem na spacer.  

 

Umiejętności 5 – latka

1. Samodzielność

  • samodzielnie ubiera się i rozbiera
  • przygotowuje i sprząta miejsce pracy
  • organizuje sobie zabawę
  • samodzielnie wykonuje zadania
  • doprowadza rozpoczęte zadania, prace plastyczne i gry do końca

2. Funkcjonowanie w grupie

  • chętnie bawi się z innymi dziećmi
  • nawiązuje pozytywne kontakty z dorosłym
  • przestrzega wszystkich zasad i umów
  • łatwo odnajduje się w nowych sytuacjach

3. Sprawność ruchowa

  • łapie piłkę i rzuca nią do celu
  • umie chodzić po równoważni i stać na jednej nodze
  • umie przeskakiwać z nogi na nogę, prawidłowo chodzić po schodach (krokiem naprzemiennym)
  • umie ustawić się w rzędzie, w parach

4. Sprawność manualna (grafomotoryczna)

  • wykonuje rysunki bogate w szczegóły (np. postać człowieka z narysowanymi włosami, ubraniami, guzikami, biżuterią itd.)
  • rysuje po śladzie rysunki i wzory literopodobne (zgodnie z podanym kierunkiem)
  • mieści się podczas kolorowania rysunku w konturach (nie „wyjeżdża” za linię)
  • umie wycinać wzdłuż linii prostej
  • prawidłowo trzyma ołówek, nożyczki, sztućce

5. Mowa

  • poprawnie wymawia głoski
  • posługuje się bogatym słownictwem (buduje zdania złożone)
  • buduje wypowiedzi poprawne pod względem gramatycznym i składniowym

6. Percepcja wzrokowa

  • dokładnie przerysowuje kształty i wzory (np. koło, kwadrat podzielony na ćwiartki, wzory literopodobne)
  • wyszukuje wszystkie różnice i podobieństwa na obrazkach
  • składa pocięty na 6 elementów obrazek (bez wzoru)

7. Percepcja słuchowa

  • Odtwarza prosty rytm (potrafi wyklaskać rytm)
  • Wyróżnia głoski w nagłosie (na początku wyrazu)
  • Wyróżnia głoski w wygłosie (na końcu wyrazu)
  • Dokonuje analizy sylabowej słów 2, 3-sylabowych (np. ku – ra, re – ni – fer)
  • Dokonuje analizy głoskowej słów 3, 4-głoskowych (np. r – a – k,  t – o – r – t )
  • Dokonuje syntezy sylabowej słów 2, 3-sylabowych
  • Dokonuje syntezy głoskowej słów 3, 4-głoskowych

8. Pamięć i uwaga

  • Recytuje krótkie teksty, odtwarzając wiernie ich treść
  • Poprawnie wykonuje zadania na podstawie wysłuchanego tekstu literackiego lub instrukcji (np. wskazuje, koloruje)
  • Odtwarza z pamięci elementy obrazka, położenie obrazka, układy przestrzenne
  • Łączy przyczynę ze skutkiem (np. łączy obrazek młotka i spuchniętego palca oraz piłki i wybitego okna, a także potrafi uzasadnić, co się zdarzyło)
  • Odczytuje informacje przekazane za pomocą symboli (np. proste znaki drogowe, oznaczenia toalet)
  • Rozwiązuje zadania logiczne (np. zagadki, rebusy, łamigłówki)

9. Rozumowanie matematyczne

  • Rozróżnia lewą i prawą stronę
  • Ustala położenie obiektów w przestrzeni stosując określenia: „nad”, „pod”, „na”, „przed”, „za”
  • Porównuje liczebność zbiorów stosując określenia: ,,więcej”, ,,mniej”, ,,tyle samo”
  • Porządkuje obiekty wg podanego kryterium (np. od najmniejszego do największego)
  • Poprawnie liczy obiekty na materiale konkretnym (np. klocki, kasztany)
  • Ustala poprawny wynik dodawania i odejmowania, posługując się materiałem konkretnym
  • Stosuje liczebniki porządkowe
  • Rozróżnia podstawowe figury geometryczne (koło, kwadrat, trójkąt, prostokąt)
  • Klasyfikuje obiekty wg przynajmniej dwóch cech (wielkość, kolor, kształt, przeznaczenie)
  • Układa rytmy, kontynuując podany wzór (np. koło, kwadrat, trójkąt, koło, kwadrat, trójkąt…)

10. Wiedza ogólna

  • Przedstawia się imieniem i nazwiskiem
  • Określa, ile ma lat
  • Podaje swój adres zamieszkania
  • Podaje nazwę miasta i kraju, w którym mieszka
  • Wymienia w prawidłowej kolejności pory roku
  • Wymienia w prawidłowej kolejności dni tygodnia

UMIEJĘTNOŚCI PIĘCIOLATKA

Rozwój społeczny i emocjonalny

• bawi się zgodnie z innymi

• rzadziej obraża się, złości, płacze

• rzadziej odchodzi od grupy

• potrafić ocenić przyczyny reakcji emocjonalnych oraz przewidzieć zachowania związane z wyrażanymi    emocjami

• bawi się w grupie, jest przez inne dzieci zapraszany do wspólnej zabawy

• zaczyna przejmować się uczuciami innych rówieśników – pocieszać, pomagać, okazywać współczucie

• mniej skarży

• bez interwencji dorosłego przeprasza inne dziecko

• stosuje się do poleceń skierowanych przez nauczyciela do całej grupy

• ma znacznie mniejszy lęk separacyjny i szybciej wycisza się po odejściu rodziców

• zaczyna przewidywać reakcje dorosłych na skutki swojej działalności

• zależy mu na pochwale

• stara się skończyć rozpoczętą pracę

• zaczyna próbować pokonywać trudności

Rozwój fizyczny i motoryczny

• wspina się na drabinki

• bawiąc się w chowanego, wchodzi pod meble

• huśta się na huśtawce (większość pięciolatków może nauczyć się samodzielnego rozhuśtania się)

• zwinnie biega

• skacze na dwóch nogach przed siebie

• skacze na jednej nodze w miejscu

• skacze przez około 15 sekund z zamkniętymi oczami, nieruchomo na obu nogach, raczej nie chwiejąc się

• może utrzymywać równowagę przy pomocy rąk

• przechodzi, nie wypadając z trasy, po wąskiej dróżce o szerokości około 25 cm

• robi trzy przysiady samodzielnie

• kopie piłkę, chwyta piłkę i rzuca nią

• dość szybko, bez trzymania się poręczy, wchodzi i schodzi ze schodów naprzemiennie

• samodzielnie rozbiera się dość płynnie, zakłada kurtkę, czapkę, szalik, buty

• samodzielnie je łyżką, widelcem, raczej nie posługuje się nożem,  pije z kubka

• sprząta ze stołu, potrafi umyć i wytrzeć ręce, buzię

• dość sprawnie łączy klocki typu lego i buduje z nich proste obiekty

• wylepia z plasteliny narysowane kontury, robi kulki, wałeczki

• lepi z plasteliny proste kształty przestrzenne – figury (owoce, warzywa, ludziki)

• nawleka korale na żyłkę

• przykleja naklejki (jeszcze nierówno i często nie we wskazanym miejscu)

• przecina nożyczkami papier, tnie po prostej

• drze papier na małe kawałki i wykleja nim kontury

• prawidłowo trzyma ołówek, podczas rysowania opiera przedramię o stół, a drugą ręką przytrzymuje kartkę

• rysuje linie pionowe, poziome i ukośne

• odwzorowuje koło, krzyżyk, kwadrat, trójkąt, trapez

• koloruje obrazki

• wypełnia kolorem kontury, ale wychodzi poza kontur

• rysuje rysunek zgodny z podanym tematem

• maluje kredkami, farbami, używając pędzla, patyka i innych przyborów

Rozwój intelektualny

• prawidłowo wymawia głoski

• nazywa przedmioty, czynności, sytuacje, potrafi je opisać przy pomocy przymiotników

• wypowiada się zdaniami

• potrafi przedstawić przebieg zdarzenia, opisać, co się stało, co mu dolega, dlaczego płacze, cieszy się, co    zdarzyło się w przedszkolu

• rozumie treść prostych i krótkich poleceń

• rozumie podstawowe pojęcia dotyczące sytuacji w grupie, w domu, w przedszkolu

• pyta o nieznane słowa, chce je zrozumieć

• potrafi różnicować kształty liter drukowanych, cyfr, podstawowych figur geometrycznych

• rozróżnia barwy i odcienie barwne

• zna nazwy kolorów i poprawnie stosuje je w odniesieniu do barw podstawowych

• potrafi budować proste budowle według wzoru

• potrafi odwzorować kwadrat z narysowaną przekątną

• spostrzega od 5 do około 8 różnic między podobnymi obrazkami

• spostrzega podstawowe części człowieka

• rozumie czytany tekst

• w wyuczonym wierszu odtwarza rymy

• zna i różnicuje pory roku

• potrafi porównywać pod kątem różnic

• potrafi porównywać pod kątem podobieństw

• potrafi klasyfikować ze względu na dwa, trzy kryteria

• definiuje rzeczy, biorąc pod uwagę ich funkcje

• myśli często w sposób skojarzeniowy.

Potrzeby psychiczne dzieci

Rodzina stanowi dla dziecka pierwsze naturalne środowisko rozwojowe, dzięki możliwości otaczania go indywidualną opieka i zaspokajania jego potrzeb. Jednym z istotnych zadań rodziców jest zaspokajanie podstawowych potrzeb psychicznych dziecka.
W miarę rozwoju psychofizycznego dziecka powstają coraz to nowe potrzeby. Dokładnie nie można określić ich liczby. Zależnie od warunków życia, wpływów środowiska, oddziaływania wychowawczego, a także indywidualnych właściwości układu nerwowego, potrzeby psychiczne mogą być uboższe lub bogatsze, mniej lub bardziej zróżnicowane.
Do najważniejszych potrzeb psychicznych należą:
- bezpieczeństwa,
- poznawcza,
- aktywności,
- samodzielności,
- kontaktu emocjonalnego,
- przynależności,
- akceptacji,

Potrzeba bezpieczeństwa: Należy do najważniejszych i najbardziej podstawowych potrzeb psychicznych. Niezaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa powoduje nie tylko doraźne przeżycia lękowe lecz prowadzi też       do zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego. O tym czy dziecko przeżywa mniejsze lub mniejsze zagrożenie decyduje nie tylko jakość samej sytuacji, ale także stosunek dziecka do niej oraz to w jaki sposób ją ocenia          i jak ocenia swoje możliwości jej przezwyciężania. Ważny jest posiadany obraz samego siebie, samoocena.    

Jeśli samoocena jest niska powoduje to znaczne zachwianie poczucia bezpieczeństwa. Najłatwiejszym wyjściem dla jednostki z niska samoocena jest wycofanie się. Przy ocenie zawyżonej dziecko wcześniej czy później spotyka się z niepowodzeniem. Aby samoocena była najbardziej korzystna musi być zgodna z rzeczywistymi możliwościami dziecka. Czy dziecko ukształtuje sobie taka ocenę zależy w znacznym stopniu od przeżytych przez nie sytuacji, a także od stosunku do niego jego najbliższych. Jeśli czuje się dobrze w swoim środowisku rodzinnym równie dobrze będzie czuć się w innych środowiskach.
Uchronienie dziecka przed wszelkimi niebezpieczeństwami, które mogłyby zagrażać jego potrzebie bezpieczeństwa nie jest możliwe. Najważniejszym zadaniem jest przygotowanie dziecka do poradzenia sobie      z nimi, kształtowanie takiej postawy by nie dominowały w niej elementy lękowe, a równocześnie by dziecko   nie wyobrażało sobie rzeczywistości w różowych barwach.

Potrzeba poznawcza: W żadnym okresie życia człowieka potrzeba poznawania świata nie przejawia                się w sposób tak żywy jak we wczesnym dzieciństwie. Małe dziecko pragnie zobaczyć, usłyszeć, dotknąć, pomacać, polizać, sprawdzić co jest w środku Zadaniem dorosłych jest umożliwienie dziecku zaspokojenia potrzeby poznawczej.
"Warunkiem zaspokojenia potrzeby poznawczej małego dziecka jest nie tylko dostateczna liczba bodźców pobudzających jego aktywność poznawczą lecz także obecność w jego życiu osób dorosłych, pomoc jakiej udzielają, pośrednictwo jakie zapewniają w poznawaniu świata."
Małe dziecko może zaspakajać, rozwijać swoją potrzebę poznawania rzeczywistości tylko dzięki temu co dorośli mu podsuną, pokażą, powiedzą. W procesie poznawania rzeczywistości przez dziecko szczególną rolę odgrywa nie tylko bezpośrednie spostrzeganie lecz także działanie, zabawa.
W szkole dziecko wdraża się do systematycznego, zorganizowanego siłą przejawia się w okresie dorastania.     Już małe dziecko odpycha rękę matki gdy ta go chce wyręczyć. Stale wyręczane nie zaspakaja swojej potrzeby samodzielności i oczekuje pomocy gdziekolwiek się znajdzie. Dorośli o kształcenia się. Jeśli czuje się w szkole dobrze, chętnie do niej chodzi to nauka w znacznym stopniu zaspakaja jego potrzebę poznawczą. Duży wpływ na zainteresowania przedmiotami ma osoba nauczyciela.
Rodzice powinni troszczyć się o budzenie, rozwijanie dziecięcej potrzeby poznawczej. Nowe wrażenia urozmaicają życie, czynią je wartościowszym, wzbogacają osobowość.

Potrzeba aktywności: Każde zdrowe, normalnie rozwijające się dziecko cechuje aktywność, ruchliwość. Swoją potrzebę aktywności zaspakaja przede wszystkim w zabawie. Wykonując różnorodne czynności ćwiczy narządy ruchu, zdolność spostrzegania i myślenia, gromadzi doświadczenia, uczy się. Są dzieci, które przejawiają silniejszą potrzebę aktywności i takie, u których jest ona słabsza. Różnice te wynikają z indywidualnych właściwości organizmu i układu nerwowego dziecka. Aktywność zależy także od warunków, w jakich dziecko żyje, od stosunku dorosłych do niego, od oddziaływań wychowawczych. Zainteresowanie otoczenia stanowi czynnik pobudzający aktywność, rozwijający jej potrzebę. Dorośli powinni czuwać nad zabawą, wdrażać          do zabawy swobodnej, żywej, wesołej, ale zorganizowanej, uporządkowane doprowadzonej do końca:
"Nawyki nabyte przez dziecko w aktywności zabawowej przenoszą się na inne rodzaje działalności:          na uczenie się i pracę."
Jeśli rodzice stawiają dziecku zbyt wysokie wymagania ograniczenie, np. żądając by zawsze było grzeczne,    było cicho, nie umożliwiają mu zaspokojenia potrzeby aktywności. Aktywność ma duże znaczenie w każdym okresie życia dziecka. Rozwijanie jej, kształtowanie i ukierunkowanie należą do najważniejszych zadań wychowania.   Są jednym z elementów przygotowania dziecka do samodzielnego życia.

Potrzeba samodzielności: Występuje w każdym okresie rozwoju, ze szczególną siłą w wieku dorastania. Stopniowo rozszerza się zakres wykonywanych czynności i podejmowanych decyzji. Stale wyręczane dziecko nie zaspokaja swojej potrzeby samodzielności i oczekuje pomocy gdziekolwiek się znajdzie. Dorośli                   o nadopiekuńczej postawie doprowadzają często do stanu, że dorastające dziecko nie potrafi wykonać prostych czynności, nie jest skłonne do podejmowania wysiłku bo ktoś je zawsze wyręcza. Dorośli powinni rozumieć        i doceniać potrzebę samodzielności, pomagać w jej rozwijaniu. Nie wyręczać nigdy dziecka w tym co może wykonać samo. Pomagać, ale w minimalnym stopniu. Należy tak rozwijać potrzebę samodzielności, by była realizowana w sposób wszechstronny, by obejmowała wszystkie ich możliwości, uzdolnienia, właściwości psychiczne. Potrzeba samodzielności jest z człowiekiem całe życie, sposób jej zaspokojenia zależy w znacznym stopniu od oddziaływań wychowawczych rodziny, zwłaszcza w najważniejszych latach dziecka.

Potrzeba kontaktu: Jest jedna z najważniejszych i przejawia się w pierwszych latach życia. Dziecko manifestuje potrzebę bliskiego kontaktu, przede wszystkim z dorosłymi, początkowo z jedną - matką.              Jest w stanie nawiązać więź z kimś obcym pod warunkiem, że zajmować się nim będzie stale ta sama osoba, zaangażowana emocjonalnie, dążąca do bliskiego kontaktu. Trzeba dbać o to by okazywanie serdeczności nie przybrało rozmiarów przesadnych. Jeśli dziecko nie doznaje przejawów miłości nie jest w stanie uświadomić sobie, ze kiedykolwiek mogłoby ich zabraknąć, z e może być potrzebny jakiś wysiłek z jego strony aby nawiązać kontakt emocjonalny. Dziecko nie może być tylko przedmiotem zainteresowania rodziców. Musi uczyć się zwracać uwagę na innych, interesować się nimi. Rodzice okazując dziecku zainteresowanie i miłość pomagają   w stopniowym przekształcaniu jego postawy egocentrycznej. Zbyt długo trwający okres utrzymywania więzi      z rodzicami uniemożliwia prawidłowy rozwój osobowości dziecka, utrudnia mu przystosowanie do życia,          w którym powinno nawiązywać kontakty z innymi osobami.

Potrzeba przynależności: Pozycję dziecka w rodzinie charakteryzuje zależność od dorosłych. Zaspokajają potrzeby dziecka ponieważ nie jest ono zdolne do samodzielnego ich zaspokajania. Granice te wyznacza wiek. Im dziecko starsze, bardziej dojrzałe tym bardziej pragnie być niezależne. Postawa dziecka zależy również        od właściwości indywidualnych. Są jednostki, którym odpowiada sytuacja uległości i podporządkowania, które przejawiają potrzebę pozostania jak najdłużej dziećmi. Jednostki takie cechuje niedojrzałość społeczno emocjonalna, infantylizm psychiczny, choć ich rozwój intelektualny może osiągnąć bardzo wysoki poziom. Infantylizm psychiczny przejawia się w małej samodzielności, niezaradności, braku poczucia odpowiedzialności za własne postępowanie. Dziecko prawidłowo wychowywane przejawia poczucie przynależności do rodziny,   do klasy szkolnej, grupy rówieśniczej. W każdej z tych grup spełnia inna funkcje, każda z nich zaspokaja inne jego potrzeby.

Potrzeba akceptacji: O poziomie działania dziecka decydują nie tylko uzdolnienia, umiejętności, sprawność. Poziom ten zależy także od nastawienia emocjonalnego, na które składa się między innymi wiara w powodzenie działania, ufność we własne siły. Na ufność tę ma opinia otoczenia o naszych możliwościach Dziecko jest obiektywnie słabsze od otoczenia, wszystkie czynności wykonuje mniej sprawnie. Jeżeli dorośli stale dają mu  do zrozumienia, że wykonuje coś niezdarnie, bardzo łatwo mogą wytworzyć u dziecka poczucie małej wartości, kompleks niższości. Samoocena kształtuje się pod wpływem opinii dorosłych. Opinie i oceny te powinny być formułowane bardzo ostrożnie. Ważne jest, by miały one konkretny charakter i odnosiły się do pojedynczego czynu, zachowania dziecka, a nie do ogólnych jego właściwości. Niezaspokojenie potrzeby akceptacji może wywołać w psychice dziecka trwałe skutki. Bez akceptacji rodziców nie wytworzy się u dziecka poczucie własnej wartości, wiara w siebie, która umożliwia podejmowanie wciąż nowych wysiłków dla doskonalenia swoich uzdolnień i sprawności. Rozwój dziecka jest uwarunkowany jego wysiłkami, jego samodoskonaleniem,  a podejmuje je tylko dziecko, które wierzy w jego powodzenie.

 

 

 

     

WPŁYW GIER KOMPUTEROWYCH NA ZDROWIE PSYCHICZNE DZIECI

Zjawisko gier komputerowych budzi obecnie niezwykle silne i bardzo spolaryzowane emocje, zarówno dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. Z jednej strony gry komputerowe są odbierane jako nowoczesna i bardzo atrakcyjna zabawa, pozwalająca przeżyć wiele fascynujących przygód w wirtualnym świecie. Z drugiej strony ta ,, nowoczesna forma zabawy” często przeraża ogromnym ładunkiem przemocy i wyrafinowanego okrucieństwa, budząc uzasadniony niepokój wychowawców, psychologów i pedagogów co do negatywnego wpływu tych treści na rozwój dziecka.

W poradniach psychologicznych coraz częściej pojawiają się zrozpaczeni rodzice dzieci uzależnionych od gier komputerowych. Uzależnienie to zaczyna się zazwyczaj bardzo niewinnie. Najpierw jest ciekawość i zafascynowanie, dziecko spędza wiele czasu przy grach komputerowych. Rodzice z dumą patrzą na swoje kilku- czy kilkunastoletnie dziecko, które sprawnie obsługuje komputer, uważając je za młodego geniusza.

Rodzice przyzwalają na to, aby dziecko spędzało wiele godzin przed komputerem, gdyż są przekonani, że rozwija ono swoje zainteresowania, a równocześnie jest w domu pod czujnym okiem rodziców. Jednak z czasem syn lub córka zaczynają spędzać coraz więcej czasu przy grach komputerowych, przy próbie oderwania od komputera reagują wybuchami niekontrolowanej złości i agresji.  Rodzice powoli tracą kontakt z dzieckiem, a ono samo zatraca kontakt z rzeczywistością, ponieważ najważniejsza staje się gra i czas spędzany w świecie wirtualnym.

Zaniepokojeni rodzice szukają pomocy u psychologa, ale często dopiero wówczas, gdy dzieci są już silnie uzależnione od grania: gdy mają zaniki mięśni od siedzenia przy komputerze, gdy nie chodzą do szkoły, nie myją się i przez wiele dni nic nie jedzą.

Gdy zostają odizolowane od komputera, pojawiają się u nich objawy abstynencyjne: agresja, rozdrażnienie, bezsenność, reakcje fizjologiczne, jak np. drżączka, depresja, a nawet próby samobójcze.

Uzależnienie od gier komputerowych porównuje się do innych uzależnień ze względu na istnienie wielu podobieństw.

Jak rozpoznać uzależnienie od gier komputerowych?

Granie w gry komputerowe staje się najważniejszą aktywnością w życiu dziecka.

Dziecko coraz więcej czasu spędza przy grach komputerowych, rezygnuje z dotychczasowych aktywności (spotkania z rodziną i rówieśnikami, nauka).

Objawy abstynencyjne – zaprzestanie w granie w gry komputerowe powoduje pojawienie się u graczy nieprzyjemnego samopoczucia, rozdrażnienie, a nawet niekontrolowanej agresji.

Konflikt – osoba z powodu zaangażowania w gry komputerowe wchodzi w konflikt ze swoim najbliższym otoczeniem, najczęściej z rodzicami.

Drastyczne zmiany nastroju – przeżywanie albo dobrego nastroju i samopoczucia, albo też poczucie odrętwienia, niemocy.

Nawrót – po okresie samokontroli, a nawet zupełnego zaprzestania zabawy grami komputerowymi pojawiają powroty do wcześniejszego patologicznego korzystania z gier. Niewiele jest jeszcze badań nad uzależnieniem od gier komputerowych. Większość informacji pochodzi z obserwacji i praktyki psychologicznej, psychiatrycznej. Wydaje się , iż świat gier komputerowych może być szczególnie pociągający dla osób sfrustrowanych, o niskiej samoocenie, oraz tych, które nie mają dobrych relacji z rodzicami.

Osoby te w grach komputerowych mogą doświadczyć poczucia władzy, siły, poczucia wpływu na losy innych, w wirtualnym świecie gier mogą zrealizować wiele marzeń i pragnień, a przede wszystkim nie przeżywają zagrożenia, że zostaną odrzuceni czy upokorzeni. Świat gier komputerowych jest więc idealnym światem do ucieczki przed trudną rzeczywistością. W grach komputerowych znajdują się treści pornograficzne, satanistyczne i treści, które są zagrożeniem dla zdrowia fizycznego.Obrazy i animacje pornograficzne są zazwyczaj dodatkiem do gry lub formą nagrody za przejście do następnego etapu. Istnieją także pornograficzne gry oparte na zasadach „komputerowej randki”, w których celem jest takie prowadzenie flirtu z wirtualną partnerką lub partnerem, aby doprowadzić do jej gotowości do współżycia seksualnego oraz spełnić w ten sposób swoje fantazje erotyczne.

Niezwykle niepokojącym aspektem gier komputerowych jest także wykorzystywanie w ich scenariuszach elementów o wyraźnie satanistycznym charakterze. W ten sposób dzieci oswajają się z symboliką satanistyczną i z czasem odbierają ją jako element pozytywny, ponieważ konkretne symbole satanistyczne często oznaczają miejsca, w których są np. tajne przejścia, schowki zawierające broń i inne „dobra” przeznaczone dla gracza.

Obok negatywnego wpływu gier komputerowych na psychikę dzieci i młodzieży należy również zauważyć, iż wielogodzinne spędzania czasu przy komputerze niekorzystnie wpływa na ich rozwój fizyczny. Przede wszystkim gry komputerowe wypierają pro zdrowotne formy spędzania czasu – uprawianie sportu, spacery i zabawy na świeżym powietrzu.

Lekarze różnych specjalności sygnalizują, iż gry komputerowe mogą być przyczyną trwałego pogorszenia wzroku, dolegliwości reumatologicznych, odrętwienia palców i dłoni, odcisków, bólu ścięgien, nadmiernego pobudzenia objawiającego się podwyższonym ciśnieniem krwi, drżenia rąk, zaniku mięsni pasa biodrowego i kręgosłupa, wad postawy, skrzywienia kręgosłupa, uszkodzenia centralnego układu nerwowego.

Aby uchronić dzieci przed szkodliwym wpływem gier komputerowych rodzice i wychowawcy powinni być dobrze zorientowani w zakresie oddziaływania gier komputerowych oraz rodzajów gier dostępnych na rynku. Tylko wówczas mogą świadomie czuwać nad kierunkiem rozwoju dzieci, a przede wszystkim uczyć je rozsądnego i krytycznego korzystania z gier komputerowych od samego początku.

.Rodzice powinni wiedzieć, w jakie gry grają ich dzieci.

Rodzice powinni ustalić zasady, z jakich gier dzieci mogą korzystać.

Dziecko powinno korzystać z gier komputerowych tylko wówczas,

gdy rodzice są w domu.

Rodzice powinni bezwzględnie ograniczyć czas spędzany przy komputerze.

Konsekwentnie stosować zasadę: najpierw obowiązki, potem komputer.

.Częściej zapraszać do domu koleżanki i kolegów dziecka. Pokazywać inne formy spędzania wolnego czasu. Więcej czasu spędzać z dzieckiem.

Rodzice i wychowawcy powinni przede wszystkim mieć świadomość, że dzieci nie potrzebują elektronicznych zabawek, aby być szczęśliwymi. Najbardziej potrzebują miłości, zrozumienia, życzliwej troski i zainteresowania ze strony dorosłych i jest to chyba jedyny sposób na uchronienie dziecka przed niekorzystnym wpływem gier komputerowych oraz innych mediów.

 

 

Zdrowie emocjonalne dziecka w wieku przedszkolnym

Emocja – to stan organizmu wywołany zakłóceniem jego równowagi w stosunkach z  otoczeniem o wartości dodatniej lub ujemnej, korzystnej lub niekorzystnej dla organizmu, odzwierciedlający stosunek danego osobnika do działających bodźców.

Zdrowy emocjonalnie człowiek wyraża własne emocje w sposób adekwatny do oddziałujących na niego bodźców. Każdy z nas przychodzi na świat już ze zdolnością do przeżywania emocji.

Emocje wywierają wpływ na zachowanie się człowieka. Nieraz mobilizują do działania i ukierunkowują jego przebieg. Mogą też dezorganizować postępowanie. Nierozerwalnie ze stanem emocji związane jest działanie narządów wewnętrznych jednostki. Emocje rozwijają się w trakcie całego życia człowieka. Zdrowy emocjonalnie człowiek natomiast winien uświadamiać sobie własne procesy emocjonalne i znać bodźce , które je wywołują. Powinien umieć świadomie kierować własnym zachowaniem. W drodze rozwoju osobniczego więc każdy osiąga dojrzałość emocjonalną. Zna swoją wartość, ale nie przecenia jej. Wyraża własne , różnorodne uczucia, działa prospołecznie, znosi porażki i mimo nich podejmuje konstruktywne działania.

Małe dziecko rozwija się dynamicznie osiągając coraz wyższe formy regulacji stosunków ze światem zewnętrznym. Wraz z wiekiem zdobywa szerszą orientację w otoczeniu, doskonali umiejętności oraz sprawności. Powstają u niego nowe potrzeby i emocje, uczucia, wzbogacają się zainteresowania i zamiłowania, kształtują nastawienia i postawy, w końcu dokonują się wszelkie inne przeobrażenia w dziedzinie osobowości.

W związku z powyższym nauczyciel przedszkola w równej mierze powinien zabiegać o stworzenie każdemu dziecku odpowiednich warunków zapewniających prawidłowy rozwój psychofizyczny i zdrowie.

Rozwój fizyczny psychiczny dziecka wiąże się ze sobą organicznie w jedną całość. Rozwój fizyczny obejmuje wzrastanie i dojrzewanie; natomiast mówiąc o rozwoju psychicznym mamy na uwadze rozwój umysłowy, emocjonalny i społeczny.

Całokształt zdrowia psychofizycznego przedszkolaka opiera się na realizacji następujących potrzeb:

- poczucie bezpieczeństwa;

- miejsce i pozycja w grupie – przedszkolu;

- serdeczność, pozytywne relacje uczuciowe z najbliższymi w przedszkolu;

- poczucie sprawiedliwości;

- kształcenie umysłu i umiejętności praktycznych z uwzględnieniem indywidualnej aktywności dziecka;

- ruch fizyczny i pobyt w środowisku naturalnym;

- higiena życia codziennego, ład i porządek, systematyczność , rytmiczność.

W toku realizacji powyższych potrzeb wyłania się właściwe środowisko społeczne, charakteryzujące się korzystnym klimatem psychicznym tworzonym wokół dziecka w przedszkolu. Zapobiega to powstawaniu odchyleń od normy zdrowia psychicznego, psychicznego tym zaburzeniom nerwicowym, gwarantuje prawidłowy przebieg rozwoju, przeciwdziała trudnościom wychowawczym, lepiej przygotowuje dziecko do życia szkolnego.

Nauczyciel przedszkola oddziałuje pod tym względem na dzieci indywidualnie i zbiorowo, wychowuje w duchu humanitaryzmu, altruizmu, kształtuje stosunki społeczne między dziećmi, własnym przykładem i wdraża pożądany model relacji międzyludzkich. międzyludzkich przypadku poważniejszych trudności wychowawczych odwołuje się do pomocy lekarza i psychologa. Od nauczyciela wymaga się wiele inwencji, pomysłowości, taktu i talentu pedagogicznego wspartego rzetelną wiedzą z zakresu rozwoju dziecka, psychologii i pedagogiki. Nauczyciel w trakcie pracy z dzieckiem dąży nie tylko do ochrony układu nerwowego dziecka, ale i stosuje zabiegi mające na celu podnoszenie odporności psychicznej. Przedszkolaka uczy się pokonywania trudności i przeciwności, opanowywania swoich reakcji emocjonalnych, zachowania dystansu wobec wielu spraw i problemów. Przez odpowiednie działania zmierza się w przedszkolu do intelektualizacji i racjonalizacji życia uczuciowego dziecka. Dzieciom wdraża się zasady współżycia społecznego, poszerza i pogłębia proces uspołecznienia, utrwala umiejętność  rezygnacji z własnych potrzeb i pragnień na rzecz zespołu i grupy. Pokazuje się dzieciom, jak usuwać czynniki i sytuacje nerwicorodne, jak można ich unikać i zapobiegać im. Praca wychowawcza nauczyciela nie przyniesie pożądanych rezultatów bez uzyskania jedności wychowania rodzinnego i przedszkolnego. W tym celu nauczyciel powinien usilnie zabiegać o ścisłą współpracę z rodzicami, dla dobra dziecka – w tworzeniu zgodnego i wspólnego frontu wychowania. Warto dodać, że właściwe środowisko społeczne i atmosfera psychiczna  wokół dziecka oraz zaspokajanie jego potrzeb wydatnie wpływają, obok innych czynników, na kształtowanie pozytywnych cech osobowości, ułatwiających współżycie z ludźmi i przydatnych w życiu dorosłego już człowieka.

 

Zdrowie fizyczne i psychiczne dziecka jest warunkiem jego prawidłowego rozwoju. Gwarantem zdrowia dziecka w obu aspektach jest spełnienie 4 funkcji:

- stymulacyjnej;

- adaptacyjnej;

- profilaktycznej;

- kompensacyjnej.

Funkcja stymulacyjna to celowe i przemyślane zabawy, gry, zajęcia ruchowe, które pobudzają układ ruchu do intensywnej pracy i lepszego rozwoju, sprzyjają usprawnianiu i doskonaleniu czynności układu nerwowego oraz przyspieszają jego dojrzewanie.

Funkcja adaptacyjna to proces rozwoju od chwili urodzenia, polega na ustawicznym przystosowywaniu się rozmieniających się warunków, możliwości i wymagań. Adaptacja dziecka zaczyna się w rodzinie, kontynuuje ją przedszkole, a potem szkoła. Z szerokiej gamy działań wychowawczych o charakterze adaptacyjnym, ujętych w programie pracy z dziećmi w przedszkolu, można przykładowo wymienić:

z zakresu adaptacji fizycznej – hartowanie ciała, dobór odzieży do pory roku i rodzaju zajęć, kształtowanie odporności fizycznej.

z zakresu adaptacji społecznej – stopniowanie trudności na zajęciach, grach,  zabawach; indywidualizacja, sprzyjający klimat psychiczny, kształtowanie osobowości.

Nauczyciel przedszkola , uwzględniając w pracy z dziećmi funkcję adaptacyjną, wpływa pozytywnie na zachowanie i wzmocnienie homeostazy organizmu dziecka, podnosi jego odporność fizyczną i psychiczną, sprawność, kształtuje właściwy stosunek do ludzi i do otaczającego świata.

Funkcja profilaktyczna dotyczy troski o prawidłowy rozwój, zdrowie i bezpieczeństwo dziecka. To zapobieganie chorobom, wadom rozwojowym i wypadkom.

Ukierunkowanie wychowania na prewencję ma uzasadnienie humanitarne i społeczne oraz wyraża troskę o zdrowie i rozwój dzieci.

- nauczyciel przedszkola wdraża dzieciom nawyk ruchu fizycznego, gier, zabaw na otwartej przestrzeni, przez co podnosi odporność biologiczną dziecka;

- uczy się dzieci mycia rąk przed posiłkiem, co zapobiega chorobom zakaźnym jelitowym i zatruciom pokarmowym;

- nauczyciel przedszkola stawia dzieciom określone zadania, nie pozbawione trudności i przeszkód, egzekwuje ich wykonanie, a tym samym hartuje dziecko psychicznie i podnosi jego odporność na stresy;

- nauczyciel przedszkola wpaja dzieciom zasady bezpieczeństwa i zachowania się w ruchu  ulicznym i drogowym, przez co wpływa na prewencję wypadkowości komunikacyjnej.

Funkcja kompensacyjna; to potrzeba wnikliwej, troskliwej opieki nad dziećmi defektywnymi o obniżonej wartości biologicznej, wykazującymi odchylenia od normy zdrowia fizycznego, psychicznego i psychofizycznego w celu ich rehabilitacji i rewalidacji oraz przystosowania do normalnego życia w społeczeństwie. W każdym z powyższych przypadków konieczna jest konsultacja specjalisty lekarza, psychologa, zastosowanie oddziaływania wychowawczego w charakterze kompensacyjnym lub wsparcie pedagogiczne oligofrenopedagoga, surdopedagoga, tyflopedagoga, resocjalizatora czy terapeuty.

Należy pamiętać, że dziecko partycypuje w różnych zajęciach. Wszystkie one modelują i modyfikują w określony sposób jego rozwój psychofizyczny. Zawsze należy dbać o higienę wysiłku i dostosowanie go do wydolności dziecka. Najkorzystniejszą formą dla przedszkolaka jest zabawa.

Za Sutton – Smithem:

Zabawa pomaga dziecku poznać świat czterema podstawowymi metodami – poprzez naśladowanie, eksplorowanie, próbowanie i konstruowanie ”.

Zdrowie wg WHO jest pełnią fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu człowieka, a nie tylko brakiem choroby lub kalectwa.

 

Dziecko  nadpobudliwe  psychoruchowo

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej zwany jest także zespołem hiperaktywnym; skrót ADHD. Objawia się trwałymi sposobami zachowania układającymi się w triadę objawów:

- problemy z koncentracją uwagi;

- problemy z kontrolą impulsywności;

- nadmierna ruchliwość.

Zaburzenia uwagi przejawiają się niemożnością skupienia uwagi przez dłuższy czas, konieczny do wykonania zadania; nieumiejętnością wybrania elementu, na którym w danym momencie należy się skupić oraz skłonnością do rozpraszania uwagi pod wpływem bardzo błahych zewnętrznych bodźców. Dzieci te często gubią przedmioty, zapominają polecenia.

Problemy z impulsywnością i kontrolą zachowań oznaczają wykonywanie przez dziecko czynności bez przewidywania ich następstw. Dzieci rozpoczynają zadanie bez zrozumienia instrukcji, często nie wysłuchują jej do końca. Mają kłopoty z wykonywaniem prac wymagających cierpliwości. Są bardziej gadatliwe niż rówieśnicy, przerywają innym wypowiedzi lub zajęcia.

Nadruchliwość polega na nadmiernej ruchliwości dziecka, nie połączonej z konkretną czynnością czy sensownym zadaniem. Dzieci z ADHD z trudem pozostają w jednym miejscu, biegają, wiercą się, wspinają na meble, mażą po meblach lub ścianach, są wewnętrznie stale niespokojne. Ich aktywność jest na ogół chaotyczna.

Uważa się, że przyczyną ADHD nie musi być ograniczone uszkodzenie mózgu na skutek działania patologicznych czynników, a raczej odmienny sposób dojrzewania układu nerwowego. Objawy ADHD zmniejszają się z wiekiem. Najszybciej ustępuje  nadruchliwość.

Wolniej poprawia się zdolność skupienia uwagi. Dzieci z ADHD są mniej dojrzałe pod względem emocjonalnym i społecznym od rówieśników i miewają problemy w kontaktach z rodzicami, nauczycielami i kolegami. Obserwuje się u nich agresję lub depresję. Nie jest to związane z nadpobudliwością, ale z jej konsekwencjami. Dziecko słyszy, że „ jest niegrzeczne, przeszkadza, leniwe, nie słucha…” i tworzy sobie obraz osoby gorszej, nieudanej. Zależnie od temperamentu i warunków rodzinnych reaguje na negatywne „ ja ” agresją lub depresją. ADHD to nie choroba to cecha człowieka. Różne jest też  nasilenie objawów.

Objawy to stopniowo:

Do 3 r. ż. – nadmierna ruchliwość.

Wiek przedszkolny – nadmierna ruchliwość, impulsywność, agresja wobec innych dzieci.

Wiek szkolny – zaburzenia uwagi, ustępowanie  nadruchliwości.

Dorastanie – wewnętrzny niepokój, roztargnienie, trudności w koncentracji9 uwagi.

Pracę  dzieckiem z ADHD trzeba zacząć od przyjęcia do wiadomości, że nigdy nie będzie ono idealnym i nie spełni  pokładanych w nim oczekiwań, ambicji. To pomaga dostosować wymagania do realnych możliwości dziecka. Dziecko a ADHD żyje w chaosie należy więc uporządkować, zschematyzować stałe otoczenie. Przypominać niezmienny kanon reguł i zasad obowiązujących w przedszkolu. Korzystne jest zlokalizowanie stolika, miejsca pracy dziecka tuż przy nauczycielu, w oddaleniu od innych dzieci. Dziecko ma rozumieć, że to nie kara, że siedzi sam. Wyjaśnienie… „ bo trudno ci się skupić, tu inne dzieci nie będą ci przeszkadzać”. Zadania należy przekazywać skrótowo, umożliwić manipulację, ilustrować schematami, powtarzać, przypominać lub dzielić na mniejsze „ dawki ”. Informujemy, że to jest ważne dla dziecka i nakłaniamy do powtarzania instrukcji.

5 zasad do wpojenia dziecku z ADHD:

siedź na wyznaczonym miejscu

zajmuj się tylko swoim zadaniem

patrz na osobę pomagającą lub wykonywane zadanie

słuchaj – nie przerywając – tego, co się do ciebie mówi

pracuj, aż skończysz zadanie.

 

Propozycje  zabaw i pracy z dzieckiem z ADHD

Parallel  teaching – nauczanie równoległe tj. przekazywanie informacji i kierowanie zachowaniem oraz uwagą dziecka

- obserwować

- zachęcać do aktywności

- korygować zachowanie negatywne

- jednoznacznie, jasno podawać polecenia

- chwalić nie tylko sukces, ale i poszukiwanie rozwiązań.

Dziecko w przedszkolu z ADHD ma tendencje do:

- burzenia rozpoczętej budowli

- darcia prac, które uzna za nieudane

- przerywania czynności, „ wpadania w złość ”

- zakłócania ciszy

- egocentryzmu

- przeszkadzania na zajęciu, rozmów, zaczepek

- wykazywanie zaburzeń mowy

- niszczenia, psucia zabawek.

Pożądane jest włączanie ich w grupy „ idealnych kolegów ”. Wdrażanie do dzielenia się zabawkami, przyborami.

Dwa palce

Ustalenie z dzieckiem zasad postępowania. Obserwacja zachowania. W sytuacji  gdy, dziecko zaczyna łamać zasady nauczyciel podnosi do góry dwa palce. Dziecko ma wtedy do wyboru 2 możliwości:

- zmienić zachowanie

- wziąć na siebie konsekwencje czynu.

Danie dziecku szansy wyboru uczy go odpowiedzialności i korygowania negatywnego postępowania.

Korzystne jest wyciszanie, relaksacja dziecka.

Zabawa „ Co widać z okien pałacu?” A. Werońskiej

Dzieci leżą na dywanie przy dźwiękach delikatnej muzyki. Nauczyciel – wróżka oznajmia dzieciom, by zamknęły oczy i wyobraziły sobie, że spoglądają przez pałacowe okna, Prosi, by wyobraziły sobie najpiękniejsze widoki, które chciałyby zobaczyć. Gdy muzyka ucichnie, to dziecko, które chce, może powiedzieć, co widziało przez pałacowe okna.

Zabawa uczy przyjemności z wyciszenia się, relaksuje.

Zabawa „ Tajemniczy kufer ” A. Werońskiej

Uświadamia, że można bawić się w zgodzie, bez agresji, przekazując radość innym.

Wróżka mówi wyliczankę „ Kto do tego kufra wejdzie, niech pozdrowi wszystkie dzieci i niech życzy im wszystkiego, co najlepsze jest na świecie ”. Na kogo wypadnie, ten wchodzi do kufra, pozdrawia i wypowiada życzenia dla wszystkich dzieci. Zadaniem dzieci jest odgadnięcie imienia dziecka, które mówiło z kufra. W czasie wyliczania dzieci zamykają oczy i otwierają dopiero na dany znak przez wróżkę.

Kufer można zastąpić parawanem, za który wchodzi dziecko.

Metoda Weroniki Sherborne uczy dzieci z ADHD kontrolowania swego ruchu i panowania nad nim. Należy ją wykorzystywać w pracy z dziećmi z ADHD.

Zabawa w „ skałę – paczkę ”.

Zadaniem dzieci jest delikatne przesunięcie – podniesienie kolegi. Korzystna pozycja      „ skólna ”.

Zabawa kształci wrażliwość dotykową.

Zabawa w „ belę ”.

To delikatne przewracanie, huśtanie na kocu lub kołysanie kolegi.

Zabawa uczy delikatności i opiekuńczości. „ Jestem silny, ale delikatny”.

„ Zabawa w silnego i słabego” Jacobsona

Wykorzystanie dowolnych ruchów rękami, nogami, tułowiem, twarzą w celu napinania i rozluźniania różnych grup mięśni. Silny – naprężenie, słaby – rozluźnienie.

Dziecko odbiera zmienne wrażenia płynące z ciała, uczy się odprężać. Dzieci z ADHD mają mięśnie przeważnie napięte.

Spacer twórczy.

Po negatywnym zachowaniu dziecko trzymając nauczyciela za rękę spaceruje wymyślając 3 propozycje przeciwstawnych, pozytywnych zabaw – zachowań. Jedną wdraża w praktyce.

Literatura:

„Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania” Z. Bartkowiak

„W królestwie dobrej wróżki – zabawy zapobiegające agresji” A. Werońska

art. „Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo. Jak mu pomóc?” W. Okonowska

„Metoda Weroniki Sherborne w terapii i wspomaganiu rozwoju dziecka” M. Bogdanowicz, B. Kisiel, M. Przasnyska

„Podstawy rozwoju psychicznego dzieci i młodzieży” M. Przetacznikowa

art. „Zespół nadpobudliwości psychoruchowej u dzieci” T. Wolańczyk, M. Skotnicka, A. Kołakowska, A. Pisula

„Znaczenie zabawy” Sutton-Smith

art. „Wychowanie komunikacyjne” A. Trela

Materiały własne nauczyciela z nieopisanym autorstwem.

 

 

 

Zdrowie psychiczne małych dzieci: Co jest jego podstawą?

Gdy myślimy o zdrowiu dziecka, w głównej mierze bierzemy pod uwagęjego zdrowie fizyczne. „Czy nasz maluch jest fizycznie aktywny? Czy często choruje?”. Zdrowie psychiczne dziecka jest tak samo ważne, jak jego zdrowie fizyczne. Zdrowie psychiczne obejmuje to, jak czujemy sięna swój temat, co czujemy do innych ludzi i jak radzimy sobie z życiem. Zdrowie psychiczne u małych dzieci jest związane z ich społecznym i emocjonalnym rozwojem..

Opiekunowie, nauczyciele, oraz członkowie rodziny pełniąważnąrolęw emocjonalnym rozwoju dziecka.

Zdrowy rozwój umysłowy u dzieci wymaga-

• bezpiecznego miejsca do mieszkania i zabawy

• spożywania przez dziecko odpowiedniej ilości odżywczych posiłków

• miłości rodziców, troskliwości oraz właściwej opieki pedagogicznej

• dużo czasu spędzonego na aktywnych zabawach z innymi dziećmi

• czasu wolnego na odpoczynek i na rozwój zainteresowań

• zachęty i wsparcia opiekunów i nauczycieli

• przeżyć, które pomogądzieciom w rozwoju poczucia własnej wartości i rozwoju talentów

• czasu na rozumienie i ekspresjęswoich własnych uczuć

• pokierowania i dyscypliny stanowczej, ale nie ostrej

Dziecko jest zdrowe umysłowo, gdy-

• wygląda na to, że czuje siębezpiecznie i swobodnie a nie lękliwie

• okazuje dużągamęuczuć, pozytywnych i negatywnych

• obnosi siędo ludzi z szacunkiem oraz dba i ich dobro

• łagodnie traktuje zwierzęta

• jest w stanie łatwo „otrząsnąćsię”po przeżyciu rozczarowania i frustracji

• potrafi okazaćzłośćbez ranienia siebie czy innych

• wybiera zachowania, które sąbezpiecznie

• wybiera pozytywne sposoby zwracania na siebie uwagi

• potrafi bronić  siebie i staje w swojej obronie innych dzieci

• bierze aktywny udziałw domowych i szkolnych zajęciach

• chętnie angażuje siędo nowej zabawy, lubi poznawaćnowych przyjaciółi próbowaćnieznane mu jedzenie.

• wytrwale pracuje nad trudnymi zadaniami

• nie zamyka sięw sobie i potrafi opisaćswoje uczucia zaufanej osobie

Jakie czynniki przyczyniająsiędo rozwoju zaburzeńpsychicznych u małego dziecka?

• choroba lub czynniki genetyczne

• narażenie na ołów, rtęćlub inne czynniki związane z zatruciem środowiska

• okrutne traktowanie oraz zaniedbanie dziecka

• tragedie, które zaburzajążycie dziecka w rodzinne

• zetknięcie sięz przemocąw rodzinie lub w środowisku

• problemy związane z biedą

• poważne problemy w rodzinie, włączając rozwód lub śmierćukochanej osoby